رمزگشایی از توافقنامه ۵ میلیارد دلاری امارات و قزاقستان | تسهیل در صادرات نفت قزاق‌ها

به گزارش اقتصادنگار -قزاقستان در سال‌های اخیر نه تنها روابط اقتصادی و سیاسی عمیقی با شرکای سنتی خود مانند چین و روسیه برقرار کرده، بلکه به دنبال گسترش تعاملات با شرکای راهبردی جایگزین است. کشورهای خلیج فارس به ویژه امارات متحده عربی، از جمله این شرکای جدید به شمار می‌روند که در ماه مه ۲۰۲۵، بسته توافق‌نامه‌ای به ارزش ۵ میلیارد دلار بین دو کشور امضا شد.
چشم‌انداز کلی توافقنامه
این بسته شامل بیش از ۲۰ توافق‌نامه در حوزه‌های متنوعی همچون انرژی، حمل‌ونقل، آموزش، تحول دیجیتال و مراقبت‌های بهداشتی است. این همکاری‌ها نه تنها روابط دوجانبه را تحکیم می‌کند، بلکه جایگاه قزاقستان را به عنوان بازیگری مؤثر در معادلات اقتصادی آسیای مرکزی تقویت می‌کند.
از سوی دیگر، این قراردادها منعکس‌کننده تلاش‌های قزاقستان برای جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و تسریع اصلاحات ساختاری است که زمینه را برای تنوع اقتصادی و توسعه پایدار فراهم می‌کند. در مقابل، امارات با چشم‌انداز ۲۰۳۱ خود، به دنبال گسترش نفوذ اقتصادی و تکنولوژیک در منطقه آسیای مرکزی است.
محورهای کلیدی همکاری
۱. انرژی‌های تجدیدپذیر و زیرساخت‌های نوین
یکی از برجسته‌ترین پروژه‌ها، همکاری با شرکت «مصدر» برای توسعه ۵۰۰ مگاوات انرژی تجدیدپذیر و ایجاد ۲ گیگاوات ظرفیت ذخیره‌سازی انرژی است. این پروژه‌ها با اهداف قزاقستان در افزایش سهم انرژی پاک به ۱۵٪ تا سال ۲۰۳۰ و ۵۰٪ تا سال ۲۰۵۰ کاملاً همسو هستند. پروژه یک گیگاواتی انرژی بادی «مصدر» در قزاقستان از نمونه‌های بارز این همکاری است که علاوه بر تولید انرژی، ظرفیت مدیریت و ذخیره‌سازی را نیز بهبود می‌بخشد.
۲. تحول دیجیتال و هوش مصنوعی
مشارکت با شرکت‌های Presight و AIQ در حوزه هوش مصنوعی و زیرساخت‌های دیجیتال، تلاش قزاقستان برای تبدیل شدن به مرکز فناوری منطقه را نشان می‌دهد. پروژه‌های کلان مانند مرکز داده و خوشه‌های ابررایانه در آستانه، ظرفیت‌های امنیت داده، حاکمیت دیجیتال و مدیریت پردازش داده‌ها را افزایش خواهند داد.
۳. حمل‌ونقل و لجستیک
نوسازی فرودگاه بین‌المللی نورسلطان نظربایف با تمرکز بر ایجاد پایانه‌های مسافری و باربری مدرن و توسعه مدل «شهر هوایی» از دیگر محورهای همکاری است. این پروژه به ارتقای کیفیت زیرساخت‌های حمل‌ونقل هوایی و تبدیل قزاقستان به هاب حمل‌ونقل منطقه‌ای کمک می‌کند.
۴. مراقبت‌های بهداشتی و آموزش
سرمایه‌گذاری در ساخت بیمارستان زنان و زایمان و افتتاح مدرسه بین‌المللی SABIS، بخش توسعه اجتماعی همکاری‌ها را تشکیل می‌دهد و ضمن افزایش رفاه عمومی، سطح خدمات اجتماعی قزاقستان را به استانداردهای جهانی نزدیک می‌کند.
۵. کشاورزی و صنایع غذایی
توافق‌نامه با شرکت QazaqArab Sugar برای تأسیس کارخانه شکر و همکاری با گروه Lulu برای بازاریابی محصولات کشاورزی در بازارهای خلیج فارس، نشان‌دهنده تلاش برای ارتقای ارزش افزوده در بخش کشاورزی و توسعه صادرات محصولات غذایی فرآوری شده است.
همکاری‌های نفتی و مسیرهای حمل‌ونقل جایگزین
یکی از مهم‌ترین جنبه‌های توافق، تسهیل حمل و نقل نفت قزاقستان از طریق دریای خزر به بندر باکو و اتصال به خط لوله باکو-تفلیس-جیهان (BTC) است. با توجه به چالش‌های ژئوپلیتیکی اخیر در مسیر روسیه و محدودیت‌های خط لوله CPC، این مسیر جدید به قزاقستان امکان می‌دهد تا صادرات نفت خود را به بازارهای بین‌المللی متنوع کند.
گروه بنادر ابوظبی (AD) و شرکت‌های کشتیرانی مرتبط، با خرید کشتی‌های مدرن و توسعه زیرساخت‌های دریایی، به افزایش ظرفیت حمل و نقل نفت از طریق دریای خزر کمک کرده‌اند. این همکاری‌ها نشان می‌دهد که قزاقستان در حال آماده‌سازی برای ارسال سالانه حدود ۳ تا ۵ میلیون تن نفت از طریق این مسیر جایگزین است، که علاوه بر کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیکی، تنوع‌بخشی به مسیرهای صادراتی این کشور را تضمین می‌کند.
به هر روی توافقنامه ۵ میلیارد دلاری قزاقستان و امارات، یک گام استراتژیک در جهت توسعه چندوجهی و چندبخشی است که قزاقستان را از بازیگری صرفاً انرژی‌محور به یک شریک اقتصادی و فناورانه متنوع تبدیل می‌کند. این همکاری‌ها علاوه بر تقویت روابط دوجانبه، نشان‌دهنده تغییرات بزرگ در معادلات ژئواکونومیک منطقه آسیای مرکزی است و موقعیت قزاقستان را در نظم اقتصادی چندقطبی جهانی بهبود می‌بخشد.
امارات متحده عربی نیز با این توافق نشان داده که به دنبال تثبیت نفوذ اقتصادی و فناوری خود در آسیا است و می‌کوشد با سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های کلیدی، در این بازار رو به رشد حضور مؤثری داشته باشد. انتظار می‌رود اجرای این پروژه‌ها در سال‌های آینده به تحکیم روابط اقتصادی و افزایش جذب سرمایه‌گذاری در قزاقستان منجر شود.