بازگشت بورس به مدار صعود؛ نشانه‌های تازه احیای بازار سرمایه پس از چهار سال رکود

اقتصاد نگار – بازار سرمایه ایران که طی چهار سال گذشته درگیر رکود و اصلاح عمیق بوده، اکنون در آستانه یک نقطه عطف مهم قرار دارد. افزایش حجم معاملات، عبور از مقاومت تکنیکال بلندمدت و تغییر جهت جریان نقدینگی از نمادهای بزرگ به سمت گروه‌های کوچک‌تر، همه حکایت از آغاز روند صعودی منطقی و پایدار دارند.
بازار سرمایه ایران طی دو دهه گذشته فراز و فرودهای زیادی را تجربه کرده است که نمودار ارزش معاملات خرد بورس به‌خوبی این تغییرات را نشان می‌دهد. از سال ۱۳۸۰ تا حدود ۱۳۹۷، بازار در مرحله‌ای از رشد تدریجی و نسبتا باثبات قرار داشت؛ دوره‌ای که ارزش معاملات خرد در کانالی نسبتاً محدود نوسان می‌کرد و سقف‌های قیمتی جدید به طور مستمر با سقف‌های قبلی فاصله داشتند.
شکست این کانال در اواخر سال ۱۳۹۷ آغازگر جهشی انفجاری در بازار بود که همزمان با ورود نقدینگی سنگین و رشد چشمگیر شاخص‌ها همراه شد. این رشد پرشتاب که تا میانه ۱۳۹۹ ادامه داشت، بیشتر از جنس هیجان و انتظارات کوتاه‌مدت بود و به شکل حباب قیمتی نمود یافت. اما پس از رسیدن به اوج تاریخی، بازار وارد دوره‌ای طولانی از اصلاح و رکود شد که تا امروز ادامه یافته است.
در چهار سال اخیر، بازار سرمایه درگیر رکود فرسایشی و کاهش قابل توجه حجم معاملات خرد بوده که نشان از عدم اطمینان و انتظار برای بهبود شرایط دارد. اما داده‌های اخیر حاکی از آن است که بازار اکنون در آستانه عبور از این رکود قرار گرفته است. شاخص‌ها و حجم معاملات خرد نشان می‌دهند که مقاومت تکنیکال بلندمدتی که بازار را در کانال نزولی نگه داشته بود، شکسته شده و نقدینگی بار دیگر به بازار بازگشته است.
یکی از مهم‌ترین تغییرات در این دوره، تغییر جهت جریان نقدینگی از نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز به نمادهای کوچک‌تر و بنیادی‌تر است. این تغییر نه تنها نمایانگر افزایش ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران است، بلکه نشان می‌دهد معامله‌گران به دنبال فرصت‌های رشد واقعی و پایدار در بخش‌هایی هستند که طی سال‌های رکود اصلاح عمیق را پشت سر گذاشته‌اند. صنایع دارویی، غذایی، حمل‌ونقل و شرکت‌های دانش‌بنیان در صدر این توجه قرار دارند و شاهد افزایش حجم معاملات و ورود پول حقیقی هستند.
دلایل این تغییر جریان نقدینگی چندوجهی است. از یک سو، نمادهای بزرگ در دوره رکود به عنوان پناهگاه سرمایه تلقی می‌شدند، اما اکنون با بهبود انتظارات اقتصادی و افزایش ریسک‌پذیری، سرمایه‌ها به سمت نمادهایی حرکت می‌کنند که ظرفیت رشد بیشتری دارند و از منظر تکنیکال و بنیادی در شرایط بهتری قرار دارند. از سوی دیگر، افزایش مشارکت سرمایه‌گذاران حقیقی که به طور معمول تمایل بیشتری به سرمایه‌گذاری در نمادهای کوچک‌تر دارند، این روند را تقویت کرده است.
علاوه بر این، تحولات مثبت در اقتصاد کلان، از جمله بهبود سیاست‌های حمایتی دولت و پیش‌بینی افزایش نرخ فروش برخی صنایع، مانند دارویی و حمل‌ونقل، به افزایش جذابیت این بخش‌ها کمک کرده است. شرکت‌های فعال در حوزه ماشین‌آلات، کاشی و سرامیک نیز به دلیل ظرفیت رشد در دوره‌های تورمی، توجه بازار را به خود جلب کرده‌اند.
از منظر تکنیکال، عبور ارزش معاملات خرد از مقاومت بلندمدت، همراه با افزایش حجم معاملات، سیگنالی مهم برای ورود بازار به فاز تازه‌ای از رشد است که می‌تواند شاخص کل و شاخص هم‌وزن را به صورت همزمان صعودی کند. این هم‌راستایی رشد شاخص هم‌وزن نشان‌دهنده گسترده‌تر شدن روند صعودی و افزایش سهم نمادهای کوچک‌تر در روند بازار است که برای ایجاد بازار پایدار و متعادل ضروری است.
در مجموع، بازار سرمایه ایران در حال ورود به مرحله‌ای است که رشد آن نه بر پایه هیجان‌های زودگذر، بلکه بر اساس تحلیل‌های بنیادی و انتخاب‌های هوشمندانه شکل خواهد گرفت. اگر این روند با پایداری مدیریتی، حمایت‌های سیاست‌گذارانه و بهبود شرایط اقتصادی داخلی و خارجی همراه شود، می‌توان انتظار داشت که بازار سرمایه به سمت بلوغ، پایداری و افزایش اعتماد عمومی حرکت کند. این تحول می‌تواند فرصت‌های متنوعی را برای سرمایه‌گذاران با افق بلندمدت ایجاد کند و زمینه‌ساز رونق واقعی و پایدار در اقتصاد کشور باشد.