پیامدهای قطع برق بر شهرک‌های صنعتی و ظرفیت تولید کشور

به گزارش اقتصادنگار -یکی از اصلی‌ترین زیرساخت‌های حیاتی برای حفظ رونق اقتصادی و توسعه صنعتی کشور، تأمین مستمر و پایدار انرژی برق است. در سال‌های اخیر، افزایش مشکلات در حوزه انرژی برق، به‌ویژه قطعی‌های مکرر و گسترده، آسیب‌های جدی به بخش تولید و صنایع وارد کرده است. جدیدترین بحران، موجب شده تا بیش از ۵۰ درصد ظرفیت تولیدی شهرک‌های صنعتی کشور به دلیل قطع برق، غیرفعال شود که اثرات منفی عمیقی بر تولید، اشتغال و اقتصاد ملی داشته است. در این گزارش، ابعاد مختلف این بحران بررسی و تحلیل می‌شود و پیشنهاداتی برای رفع مشکلات ارائه می‌گردد.
وضعیت فعلی تولید در شهرک‌های صنعتی:
طبق اظهارات آقای آهنی، نماینده کارفرمایان در شورای عالی کار، به دلیل قطعی‌های مکرر برق، تنها ۵۰ درصد ظرفیت تولیدی شهرک‌های صنعتی فعال باقی مانده است. این وضعیت به معنای توقف نیمی از خطوط تولید در واحدهای صنعتی است که در بخش‌های مختلف از جمله صنایع فلزی، معدنی، پتروشیمی و مواد غذایی فعالیت می‌کنند. توقف تولید به طور مستقیم باعث کاهش عرضه محصولات نهایی و ایجاد اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه صنایع پایین‌دستی شده است.
تأثیرات اقتصادی و اجتماعی:
کاهش تولید: بر اساس تخمین‌های اولیه، کاهش ۵۰ درصدی ظرفیت تولید در شهرک‌های صنعتی منجر به کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی تولید ناخالص داخلی بخش صنعت شده است. این کاهش، تأثیر قابل توجهی بر رشد اقتصادی کشور خواهد داشت.
آثار بر اشتغال: تعطیلی بخشی از واحدهای تولیدی باعث کاهش ساعات کاری یا بیکاری موقت بیش از ۲۰۰ هزار نفر از کارگران و پرسنل صنعتی شده است. این امر تهدیدی جدی برای معیشت خانوارهای بسیاری و افزایش فشارهای اجتماعی به شمار می‌رود.
کاهش صادرات: به دلیل افت تولید در صنایع صادرات‌محور، انتظار می‌رود حجم صادرات صنعتی کشور حداقل ۱۵ درصد کاهش یابد که در نهایت باعث کاهش ارزآوری و فشار بر تراز تجاری می‌شود.
افزایش هزینه‌های تولید: قطعی برق مکرر باعث افزایش هزینه‌های تعمیرات و نگهداری تجهیزات، کاهش بهره‌وری و افت کیفیت محصولات شده است که منجر به افزایش هزینه‌های کلی تولید می‌شود.
مشکلات مدیریتی و قوانین مرتبط:
بر اساس ماده ۲۵ قانون بهبود مستمر محیط کسب و کار، در شرایط کمبود برق و گاز، اولویت قطع نباید به واحدهای تولیدی، صنعتی و کشاورزی داده شود. اما در عمل، بسیاری از این واحدها به دلیل نداشتن برنامه‌ریزی مناسب و مدیریت بهینه انرژی، متحمل قطعی‌های طولانی و پی‌درپی شده‌اند. آقای آهنی با انتقاد از وزارت نیرو، اعلام کرد که با برنامه‌ریزی بهتر و مدیریت هوشمندانه‌تر سوخت‌رسانی و مصرف انرژی در سایر بخش‌ها می‌شد از این وضعیت بحرانی جلوگیری کرد.
پیامدهای بلندمدت:
کاهش توان رقابت‌پذیری صنایع: تداوم قطعی برق و ناپایداری تولید، منجر به از دست دادن سهم بازارهای داخلی و بین‌المللی خواهد شد.
تضعیف اعتماد سرمایه‌گذاران: بی‌ثباتی در تأمین انرژی، موجب کاهش تمایل سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی به سرمایه‌گذاری در بخش صنعت می‌شود.
کاهش انگیزه نیروی انسانی: فشار بر کارگران و کاهش امنیت شغلی می‌تواند به کاهش انگیزه و بهره‌وری نیروی انسانی منجر شود.
خسارت به تجهیزات و زیرساخت‌ها: نوسانات مکرر برق باعث آسیب‌های فنی در ماشین‌آلات و تجهیزات خط تولید می‌شود که هزینه‌های نگهداری را افزایش می‌دهد.
راهکارها و پیشنهادات:
افزایش ظرفیت تولید و بهبود زیرساخت‌های انرژی: سرمایه‌گذاری در توسعه نیروگاه‌ها و تقویت شبکه برق‌رسانی برای کاهش خاموشی‌ها.
اجرای سیاست‌های مدیریت مصرف انرژی: در بخش‌های غیرضروری و خانگی برای حفظ انرژی مصرفی در صنایع حیاتی.
استفاده از منابع انرژی جایگزین: توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر مانند خورشیدی و بادی در شهرک‌های صنعتی.
حمایت ویژه از صنایع کلیدی: تعیین اولویت در تأمین برق و سوخت صنایع استراتژیک و تولیدی بر اساس قانون.
برنامه‌ریزی دقیق در سوخت‌رسانی: هماهنگی میان وزارت نیرو و سایر نهادهای ذیربط برای مدیریت بهینه مصرف و تامین انرژی.
آموزش و فرهنگ‌سازی: افزایش آگاهی مدیران و کارکنان صنایع در خصوص بهینه‌سازی مصرف انرژی.
قطع گسترده برق و تعطیلی بیش از ۵۰ درصد ظرفیت تولیدی شهرک‌های صنعتی، بحرانی جدی است که سلامت اقتصاد صنعتی کشور را تهدید می‌کند. تحقق توسعه پایدار صنعتی بدون تضمین تأمین مستمر انرژی برق ممکن نیست. بدین منظور، نیازمند همکاری تمامی دستگاه‌ها و اتخاذ سیاست‌های راهبردی و عملیاتی هستیم تا ضمن حفظ تولید و اشتغال، زمینه رشد اقتصادی پایدار فراهم شود.