به گزارش اقتصادنگاربازار جهانی شکلات، که از دیرباز با ذائقه، فرهنگ و قدرت خرید مصرفکنندگان گره خورده، در سال ۲۰۲۴ وارد مرحله تازهای از رشد شد. بر پایه دادههای تجاری منتشرشده، ارزش کل واردات شکلات در جهان به ۴۳.۶ میلیارد دلار رسیده که نسبت به سال ۲۰۲۰، با رقمی معادل ۲۸.۷ میلیارد دلار، رشد خیرهکننده ۵۲ درصدی را تجربه کرده است. این آمار نه تنها از رشد حجم تجارت، بلکه از افزایش قیمتها، تغییر الگوهای مصرف و پویاییهای نوین در زنجیره تأمین جهانی حکایت دارد.
پویاترین واردکنندگان شکلات؛ آمریکا، آلمان، بریتانیا در صدر
در میان کشورهای واردکننده، ایالات متحده با واردات ۴.۹ میلیارد دلاری در صدر ایستاده و ۱۱.۲ درصد از کل شکلات وارداتی جهان را به خود اختصاص داده است. پس از آن، آلمان با ۳.۷۵ میلیارد دلار و بریتانیا با ۳.۶ میلیارد دلار قرار دارند. جایگاه چهارم و پنجم به ترتیب به فرانسه (۳.۴ میلیارد دلار) و هلند (۲.۲ میلیارد دلار) تعلق دارد. این ۵ کشور در مجموع نزدیک به ۴۱ درصد از کل بازار واردات شکلات جهان را در اختیار دارند.
دید قارهای: سلطه مطلق اروپا
از نگاه قارهای، اروپا با واردات ۲۶.۸ میلیارد دلاری معادل ۶۱.۶ درصد کل بازار جهانی شکلات را در اختیار دارد. این دادهها تأیید میکنند که اروپا نه تنها مهد تولید شکلاتهای لوکس و برندهای مشهور دنیاست، بلکه بزرگترین مصرفکننده نیز باقی مانده است. پس از اروپا، آسیا با ۷.۱۵ میلیارد دلار (۱۶.۴ درصد) در جایگاه دوم و آمریکای شمالی با ۱۶ درصد در رتبه سوم قرار گرفتهاند. سهم سایر قارهها همچنان اندک است: آمریکای لاتین (۲.۶ درصد)، اقیانوسیه (۱.۸ درصد) و آفریقا تنها ۱.۶ درصد از بازار واردات را به خود اختصاص دادهاند.
سریعترین رشد؛ بلژیک، فرانسه، آلمان و آمریکا
بازه سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ شاهد رشدهای جهشی در برخی بازارهای وارداتی شکلات بود. بلژیک با افزایش ۳۱.۷ درصدی در صدر سریعترین رشدها قرار دارد، پس از آن فرانسه (۲۴ درصد)، آلمان (۲۲.۴ درصد) و ایالات متحده (۲۱.۶ درصد) بیشترین جهش را ثبت کردهاند. این رشدها حاکی از افزایش تقاضا در بازارهای مصرف پیشرفته، بهویژه در بخش محصولات ممتاز (premium)، شکلاتهای ارگانیک و برندهای نوآور است.
روسیه؛ تنها بازار کاهشیافته
در میان کشورهای عمده واردکننده، تنها روسیه با کاهش ۱۲.۴ درصدی در واردات شکلات، مسیر عکس را پیموده است. این کاهش میتواند ناشی از تحریمهای بینالمللی، افت ارزش روبل، کاهش درآمد خانوار و تغییر اولویتهای مصرفی باشد.
شکلات؛ صنعتی فراتر از خوراکی
ارزش و اهمیت صنعت شکلات فراتر از لذت مصرف است. این صنعت دربرگیرنده زنجیرهای عظیم شامل:
کشت کاکائو (در آفریقا، آمریکای جنوبی و آسیا)
فرآوری صنعتی و تولید شکلات (در کشورهای پیشرفته)
بستهبندی، برندینگ، توزیع جهانی و تبلیغات گسترده
برآوردها نشان میدهد سالانه بین ۷ تا ۸ میلیون تن شکلات در جهان تولید میشود. عمده تولیدکنندگان جهانی شکلات شامل ایالات متحده، آلمان، بلژیک، فرانسه، سوئیس، ایتالیا، ساحل عاج، گینه و اندونزی هستند. به طور مشخص، ساحل عاج و گینه به عنوان بازیگران اصلی تأمین دانههای کاکائو و اروپا و آمریکا به عنوان قطب فرآوری و بستهبندی، نقشهای مکمل دارند.
🇮🇷 ایران؛ تمرکز بر بازار داخلی با امید صادرات منطقهای
در این میان، ایران به عنوان کشوری با بازاری در حال رشد در صنعت شکلات شناخته میشود. هرچند سهم ایران از بازار جهانی صادرات ناچیز است، اما تولید داخلی شکلات در سالهای اخیر روند رو به رشدی را طی کرده است. صنایع شکلات ایران با اتکا بر برندهای داخلی و سلیقه مصرفکنندگان ایرانی، بر بازار داخل متمرکزند. با این حال، نشانههایی از تمایل به صادرات به کشورهای همسایه، آسیای میانه، عراق و افغانستان نیز مشاهده میشود.
بزرگترین چالش ایران در این مسیر، دسترسی محدود به بازارهای اروپایی، فقدان فناوریهای نوین، و دشواریهای لجستیکی و بانکی ناشی از تحریمها است. در مقابل، فرصتهایی چون بازار جوان، تولید ارزانتر، و ظرفیت صادرات منطقهای میتواند آینده این صنعت را تحتتأثیر قرار دهد.
صنعت شکلات جهانی، امروز فراتر از یک کالای خوراکی، به عنوان یک صنعت چندوجهی اقتصادی، فرهنگی و فناورانه مطرح است. رشد ۵۲ درصدی بازار واردات شکلات طی پنج سال گذشته، بیانگر پویایی مستمر تقاضای جهانی، میل به تنوع طعم و برند، و رشد مصرف کالاهای ممتاز است.
اروپا همچنان در این بازی نقش اصلی را ایفا میکند، در حالی که بازارهای آسیایی و آمریکای شمالی بهدنبال گسترش سهم خود هستند. ایران اگرچه در این میدان بازیگر بزرگی نیست، اما میتواند با سرمایهگذاری در کیفیت، برندینگ و توسعه صادرات منطقهای، سهم خود را از این سفره شیرین جهانی افزایش دهد.
